Λαογραφικό Μουσείο

Ο Σύλλογος, από το 1999, μετά από ομόφωνη απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μελών του, ανέλαβε σειρά ενεργειών προς διάφορα Υπουργεία και οργανισμούς για την ίδρυση Λαογραφικού Μουσείου στο Γαρδίκι. Οι προσπάθειες του Συλλόγου καρποφόρησαν το 2000. Έτσι σήμερα υπάρχει σε λειτουργία Μουσείο με εκθέματα που καλύπτουν τους τρεις τελευταίους αιώνες ζωής και τέχνης των ανθρώπων που έζησαν στα ορεινά χωριά.

Το Λαογραφικό Μουσείο στεγάζεται στις δύο από τις τρείς αίθουσες του αργούντος από το 1986 Δημοτικού σχολείου. Η χρήση των αιθουσών εγκρίθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Σπερχειάδας το 2000. Επιπλέον ο Δήμος διέθεσε και χρηματικό ποσό για την επισκευή του κτηρίου με ευθύνη και επίβλεψη των τεχνικών του υπηρεσιών. Ο εσωτερικός χώρος του κτηρίου διαμορφώθηκε, επισκευάσθηκε και επιπλώθηκε κατάλληλα από το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου μετά και από οικονομική ενίσχυση του Υπουργείου Πολιτισμού.

Με την έναρξη του 2002 κατόπιν σχετικής απόφασης του Δ.Σ. του Συλλόγου άρχισε η συγκέντρωση εκθεμάτων τα οποία με πολύ αγάπη και ενθουσιασμό προσέφεραν και προσφέρουν οι συγχωριανοί μας. Τα εκθέματα παρελήφθησαν από μέλος του ΔΣ, ειδικά εντεταλμένο για το συγκεκριμένο έργο, επισκευάσθηκαν, γυαλίστηκαν, βάφτηκαν κατάλληλα σύμφωνα με υποδείξεις ειδικών και τοποθετήθηκαν στις σημερινές θέσεις τους. Το μουσείο εγκαινιάσθηκε το 2005.

Γνώμονας για τη διαμόρφωση της κατανομής χώρου και το στήσιμο των εκθεμάτων ήταν η διάσωση και η παρουσίαση των γεωργικών και επαγγελματικών εργαλείων. Όπως και το πώς ήταν δομημένο και τι περιελάμβανε ένα Γαρδικιώτικο σπίτι.

Με βάση το προαναφερόμενο σκεπτικό το Μουσείο περιλαμβάνει τρείς θεματικές ενότητες εκθεμάτων. Η πρώτη περιλαμβάνει τα ογκώδη επαγγελματικά εργαλεία κατά σειρά τα υλοτομικά, τα ξυλουργικά, τα γεωργικά και κτηνοτροφικά. Στην ίδια ενότητα υπάρχουν και ακριβή ομοιώματα σε λειτουργία υδρόμυλου, ντριστίλας (νεροτριβείου) και μαντάνι (μηχανισμός επεξεργασίας χοντρών μάλλινων υφασμάτων). Η δεύτερη περιλαμβάνει πλήρως εξοπλισμένα το κελάρι, το καθιστικό ή «παραγώνι», τη Σάλα και την κάμαρη. Η Τρίτη περιλαμβάνει τις ενδυμασίες και άλλα αξιόλογα έργα λαικής τέχνης.

Η συντήρηση του Μουσείου γίνεται από το Σύλλογο. Η λειτουργία και η ξενάγηση στο Μουσείο καθ΄όλον το χρόνο και όλες τις ημέρες της εβδομάδας γίνεται αφιλοκερδώς από μέλος του Δ.Σ. που κατοικεί μόνιμα στο Γαρδίκι.

Έχει αρκετούς επισκέπτες ιδίως τους θερινούς μήνες και πολλάκις έχουμε γίνει αποδέκτες εγκωμιαστικών σχολίων και επιστολών.

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ-ΔΙΔΑΚΤΗΡΙΟΥ ΓΑΡΔΙΚΙΟΥ

Έχουν ήδη αρχίσει οι εργασίες για την τσιμεντόστρωση, περίφραξη και ηλεκτροφωτισμό του Νοτίου προαυλίου του σχολείου. Πολλοί Γαρδικιώτες συζητούν το θέμα και επικροτούν την ενέργεια αυτή του Συλλόγου, γιατί το έργο αυτό αποσκοπεί στην αντιστήριξη του κτιρίου αλλά κυρίως στην καλαισθησία του χώρου και στην ανετότερη εκεί πραγματοποίηση διαφόρων υπαίθριων εκδηλώσεων.

Πολλοί συγχωριανοί μας που φοίτησαν στο υπάρχουν διδακτήριο με ρωτούν για την ιστορία του. Ευχαρίστως ασχολήθηκα με αυτό το θέμα, αν και κατά καιρούς έχουν γραφτεί μερικά. Όσα αναφέρονται στην συνέχεια αντλούνται από επίσημη αναφορά του χωριανού μας δασκάλου Αλέκου Μαλαίκου με ημερομηνία 29 Μαρτίου 1953 προς την προϊστάμενη του. Αρχή από το αρχείο της Δ)νσης Π.Ε φθιώτιδας.

Το παλαιό διδακτήριο αναγέρθηκε το 1904 με δαπάνη του ευεργέτη Ανδρέα Συγγρού «δια την στέγασιν του διταξίου Δημοτικού Σχολείου Γαρδικίου». Άρα είχε δύο (2) αίθουσες διδασκαλίας. Το 1930 έγινε επέκταση του διδακτηρίου.

Προστέθηκε μία (1) αίθουσα και ένα (1) Γραφείο. Το πάτωμα του ήταν ξύλινα (σανιδένιο) και λίγο υπερυψωμένο, τόσο που σχηματιζόταν από κάτω υπόγειο ύψους περίπου 60 εκ. (κατά μαρτυρία μαθητών της τότε εποχής). Το 1935 εμφανίστηκε μικρό ρήγμα στο διδακτήριο και ακριβώς στην ένωση της ανατολικής αίθουσας με τις υπόλοιπες δύο. Υπηρεσιακός μηχανικός έκρινε ακατάλληλη χρήση την ανατολική αίθουσα. Από το 1940 και μετά κάθε χρόνο παρουσιάζονταν και καινούργιες ζημίες που επιδιορθώνονταν από ντόπιους χτίστες.

Κατά τα χρόνια 1947-1949, που εκκενώθηκε το χωριό, το κτίριο σχεδόν κατέρρευσε. Άρα ήταν αυστηρώς ακατάλληλο για περαιτέρω χρήση. Με την επαναλειτουργία του το σχολείο στεγάστηκε στο γυναικωνίτη του Αγίου Αθανασίου και στα σπίτια της Β. Μαντέ, Χρήστου Σκαρμούτσου και Χρήστου Μαλούκου στην αρχή ως μονοτάξιο και στην συνέχεια ως διτάξιο. (Για να εκτιμήσουν οι αναγνώστες τις δυσκολίες λειτουργίας του σχολείου, αναφέρω ότι το σχολικό έτος 1949-1950 φοιτούσαν 81 μαθητές, το 1950-1951 74, το 1951-1952 75, το 1952-1953 81, 1953-1954 92, 1954-1955 95 και το 1955-1956 52).

Ο Αλέκος Μαλούκας ως Δ/ντης του Σχολείου και η Κοινότητα άρχισαν το 1950 τις ενέργειες για ανέγερση νέου διδακτηρίου και κυρίως για εξοικονόμηση χρημάτων. Το 1954 εγκρίνονται για το σκοπό αυτό 300.000 δραχμές – κρατική δαπάνη και η Κοινότητα Γαρδικίου προσφέρει 30.000 δραχμές. Ήταν απαραίτητο για τις υπάρχουσες ανάγκες σε μαθητικό δυναμικό να κτιστεί σχολείο με τρεις αίθουσες και δύο Γραφεία. Η μελέτη που έγινε από το Νομομηχανικό έκρινε το υπάρχον οικόπεδο «μη επαρκές». Έλειπαν 150 τ.μ. Το έργο κινδύνευε να ματαιωθεί. Με τις επίμονες προσπάθειες του Αλέκου Μαλούκου ο Λεωνίδας Βλαχάκης παραχώρησε δωρεάν 300 τ.μ. από το οικόπεδό του και έτσι το 1954 άρχισαν οι εργασίες για την ανέγερση του υπάρχοντος κτιρίου με χτίστες από τη Γραμμένη Οξυά. Το έργο τελείωσε το 1956 και στέγασε το σχολείο μας μέχρι το 1987 που καταργήθηκε επίσημα.

Το 1984 παραχωρήθηκε στο Σύλλογο Γαρδικιωτών Αθήνας και Πειραιά μία αίθουσα για την δημιουργία Πνευματικού Κέντρου.

Το 1995 μεταβιβάστηκε στην Κοινότητα Γαρδικίου και μετά στον οικείο Δήμο και από το Δήμο στο Σύλλογο των Απανταχού Γαρδικιωτών, ο οποίος το φρόντισε και το φροντίζει επαξίως και αξιοθαύμαστα.

Σήμερα στον καλαίσθητο χώρο του κτιρίου στεγάζεται το πλούσιο Λαογραφικό Μουσείο μας, μια αίθουσα του πλήρως εξοπλισμένη χρησιμοποιείται ως χώρος πολλαπλών χρήσεων, η τρίτη αίθουσα περιλαμβάνει αρχειακό υλικό του καταργηθέντος σχολείου και μεγάλη βιβλιοθήκη του Συλλόγου και στο Γραφείο του σώζεται μέρος του εποπτικού υλικού του σχολείου και στεγάζεται η Υπηρεσία του Τοπικού Αστυνόμου.