Το Γαρδίκι είναι ένα μεγάλο πανέμορφο χωριό (κεφαλοχώρι) της Δυτικής Φθιώτιδος. Απέχει 30 χιλιόμετρα από τη Σπερχειάδα και 60 από τη Λαμία. Είναι κτισμένο στις ανατολικές πλαγιές της Σαράνταινας (1.950 μ.) σε υψόμετρο 1050 μ. περίπου.
Με το ΒΔ/80/1836 αποτέλεσε την έδρα του νεοσυσταθέντος τότε «Δήμου Ομιλαίων» και περιελάμβανε τα χωριά: Γαρδίκι, Πουγκάκια, Κυριακοχώρι, Στάγια, Νικολίτσι και Αργύρια μέχρι το 1840.Από το 1840 μέχρι το 1878 καταργήθηκε ο «Δήμος Ομιλαίων» και το Γαρδίκι υπάγεται στο ¨Δήμο Σπερχαίων» με έδρα τη Σπερχειάδα. Από το 1878 μέχρι το 1912 ανασυστάθηκε ο «Δήμος Ομιλαίων» που περιελάμβανε τα χωριά: Γαρδίκι, Στάγια, Κυριακοχώρι, Κολοκυθιά, Μούστροβο, Νικολίτσι, και Σέλιανη με έδρα το Γαρδίκι.Το 1912 καταργήθηκε και πάλι ο «Δήμος Ομιλαίων» και το Γαρδίκι μετονομάσθηκε σε «Κοινότητα Γαρδικίου Ομιλαίων».
Σήμερα υπάγεται διοικητικά ως Κοινοτικό διαμέρισμα στον Καλλικρατικό «Δήμο Μακρακώμης» με έδρα τη Σπερχειάδα.
Στο Γαρδίκι ανήκει και ο οικισμός «Κουτσούφλιανη» με τις γειτονιές «Κουρελέικα» και «Μποτσέικα».
Η ιστορία του χάνεται στο απόμακρο παρελθόν. Είναι συνδεδεμένη με την αρχαία «Ομίλη», τους Ιναχείς κλπ. Η ονομασία Γαρδίκι προέρχεται από την ξένη λέξη «Γκαρντ» (Guard) που σε όλες τις ευρωπαϊκές γλώσσες σημαίνει Φρούριο, Κάστρο, υποχρεωτική διάβαση – τελωνείο. Χτισμένο σε θέση που έλεγχε τις διαβάσεις προς τη Ναυπακτία και την Ευρυτανία ήταν το καταλληλότερο σημείο για να στηθεί «Φρούριο», «Τελωνείο».
Στην Τουρκοκρατία ονομάσθηκε «Χαιν» Γαρδίκι που σημαίνει «άπιστο» Γαρδίκι. Λέγεται ότι όποτε ο Αγάς της Σπερχειάδας έστελνε τους εισπράκτορες για να μαζέψουν φόρους, οι κάτοικοι του Γαρδικίου τους άρπαζαν τους φόρους και εξαφανίζονταν. Αγανακτισμένος τότε ο Αγάς έγραψε στα χαρτιά του «Χαιν Γαρδίκι», δηλαδή «άπιστο χωριό, ατίθασο, ανυπότακτο».
Καταλαμβάνει αμφιθεατρικά το χώρο της βουνοπλαγιάς που κατεβαίνει προς το ποτάμι Ίναχο (Βίστριζα), παραπόταμο του Σπερχειού. Είναι κτισμένο σε μήκος 2 χιλιομέτρων περίπου εκατέρωθεν του κεντρικού δρόμου που το διασχίζει. Έχει τρεις κύριες πλατείες στις ομώνυμες γειτονιές του Αγίου Αθανασίου, του Σταυρού και της Παναγίας.
Τη μεγαλύτερη ανάπτυξη το Γαρδίκι την παρουσιάζει από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι τα μέσα του 20ού. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στις απογραφές του 1896 το Γαρδίκι είχε 1.372 κατοίκους, το 1920 είχε 1.324 κατοίκους, το 1951 είχε 1.183.
Οι κάτοικοί του σήμερα ανέρχονται σε 560 άτομα (απογραφή 2001). Τους χειμερινούς μήνες διαμένουν 40-50 άτομα.
Το περίφημο άλλοτε Δημοτικό Σχολείο, ιδρύθηκε το 1834, έχει πάψει τη λειτουργία του από το 1986. Στο κτίριό του που έχει συντηρηθεί πλήρως λειτουργεί σήμερα ένα πολύ αξιόλογο Λαογραφικό Μουσείο με πρωτοβουλία του «Συλλόγου των Απανταχού Γαρδικιωτών».
Αποτελεί κόμβο για τα γύρω χωριά (Παλαιοχώρι, Πουγκάκια, Ράχη Τυμφρηστού, Στάγια (Πλάτανος), Κυριακοχώρι, Γραμμένη Οξυά, κ.α.).
Στην περιοχή του Γαρδικίου και Κουτσούφλιανης υπάρχουν τέσσερις μεγάλες εκκλησίες (Κοιμήσεως Θεοτόκου (Παναγία), Αγίου Αθανασίου, Αγίων Αποστόλων, Αγίου Τρύφωνος-Ηλιού), έξι εξωκλήσια (Αγία Μαρίνα, Αγία Παρασκευή, Άγιος Γεώργιος, Άγιοι Πάντες (Κοιμητήριο), Άγιος Κωνσταντίνος, Άγιοι Θεόδωροι) και αριθμός μικρών Εικονοστασίων. Πολιούχος του χωριού είναι ο Ιερός Ναός της Κοιμήσεως Θεοτόκου που εορτάζει και πανηγυρίζει στις 15 Αυγούστου.
Χαρακτηριστικά μεγάλη ήταν η συνεισφορά του Γαρδικίου σε όλους τους αγώνες του Έθνους. Αρχίζοντας από το 1821, όπου σύμφωνα με επίσημες κρατικές καταγραφές το Γαρδίκι προσέφερε 198 αγωνιστές. Ανάλογα σημαντική σε ανδραγαθίες αλλά και σε αίμα ήταν η προσφορά των Γαρδικιωτών στους αιματηρούς αγώνες του 1897, στους Βαλκανικούς, στη Μικρά Ασία, στην Αλβανία, στην εθνική αντίσταση. Ως ελάχιστη απόδοση τιμής και σεβασμού προς όλους αυτούς που με ανιδιοτέλεια προσέφεραν τη ζωή τους για το μεγαλείο του Έθνους και την ανεξαρτησία της Ελλάδας, έχουν κατασκευασθεί μνημεία στο χωριό.
Το Γαρδίκι κατέχει εξέχουσα θέση ως ένα από τα ιστορικότερα και ομορφότερα χωριά της Ρούμελης, κτισμένο μέσα στα έλατα, τις καστανιές, τις οξιές, τις καρυδιές και άλλα οπωροφόρα δέντρα, με πολλά νερά, μνημεία, εκκλησίες και λίγους τίμιους, εργατικούς, ευσεβείς ανθρώπους.
Επικοινωνήστε με τον Πολιτιστικό και Εξωραϊστικό Σύλλογο Απανταχού Γαρδικιωτών Ομιλαίων Φθιώτιδος
Δευτέρα – Παρασκευή: 8:00 – 18:00
Εγγραφείτε στο newsletter μας και μείνετε ενημερωμένοι για τα νέα μας κάθε μήνα!